Uçaklar Neden Arkasında İz Bırakır?

Uçaklar neden arkasında iz bırakır? sorusu çoğunlukla herkesin aklına takılan bir soru. Hele ki küçük yaşta gökyüzü meraklısı olanlar için. Bugün bu konuya biraz açıklık getirerek sırrı bozmak istiyoruz. Önce nedenine bakalım, ardından biraz daha aşağı konulara inelim.

Nedir O İz?

Kitle çoğunluğunun merak ettiği o izin adı Contrail, yani kuyruk izidir. Bu izler aslında birer bulut (veya bulutçuk)’tur. Her biri havada ki yoğunlaşmadan ötürü oluşmaktadır. Uçaklar genellikle (uçuş seyrine göre değişmektedir.) 24.000 – 32.000 feet arasında uçmaktadır ve bu yükseklikte havanın sıcaklığı sıfırın altında 50 (-50) ‘dir. Bu ısı ile uçağın yüzey sıcaklığı ve ek olarak motorun çıkardığı sıcak havayı karşılaştırdığımız zaman yoğunlaşmanın neden oluştuğunu anlamış oluruz . Oluşan bu olay kısa sürelidir.

Contrail Çeşitleri Nelerdir?

Contrailler genellikle üç gruba ayrılır; kısa ömürlü, kalıcı (yayılmayan) ve kalıcı (yayılan).

  1. Kısa ömürlü: Bu çeşit contrailler gökyüzünün en küçüğüdür. Genellikle bir kuyruklu yıldızın kuyruğu gibi uçağın yolunu takip eden kısa beyaz bir çizgi gibi görünürler. Bununla birlikte, uçağın hareket ettiği kadar hızlı bir şekilde kaybolurlar, çoğu zaman birkaç dakikadan fazla sürmezler. Bunun nedeni, sadece az miktarda su içeriğine sahip olan nispeten kuru havadan geçen düzlemdir. Böylece kısa sürede oluşan buz tekrar buharlaşır ve izler kaybolur.
  2. Kalıcı (yayılmayan): Bunlar, güneşli bir günde gökleri çaprazlayan uzun beyaz çizgilerdir. Uçaklar geçtikten sonra saatlerce kalabilirler ve genellikle bir süre daha iyi tanımlı kalabilirler diyebiliriz. Bu durum, uçağın çok nemli havadan geçtiği, etrafta bol miktarda su buharı olduğu anlamına gelir.
  3. Kalıcı (yayılan): Devam eden ancak tanımlanmış bir formda kalmayan, daha ziyade bulanık çizgilere yayılan bu izler, yayılan izler olarak bilinir. Bunlar çevreciler için en çok endişe verici olan contraillerdir. Çünkü daha geniş bir alanı kaplayan ve iklim değişikliğine katkıda bulunduğu düşünülen insan yapımı bulutlar yaratırlar.

Hangi Uçaklar Contrail Bırakmaz?

Bazen aynı gökyüzünün parçası olan uçaklara baktığımız zaman biri iz bırakırken diğeri bırakmıyor. Peki bu neden?

Nedeni şu; Daha sıcak motorlu uçakların çıkardığı ısı buz oluşumunu engeller. Bu sebepten dolayı contrail oluşmaz ve oluşma yüzdesi (olanağı) düşüktür. Lâkin modern çağa ayak uydurmuş yeni nesil uçaklara ait motorlar, eski nesil uçak motorlarına göre daha soğuk hava çıkardığı için buz oluşumuna adeta davetiye çıkarmaktadır. Bu sebepten dolayı contrail oluşur veya oluşma yüzdesi (olanağı) daha yüksektir.

Bununla birlikte, bir uçağın bir raydan geçip geçmemesinin en basit nedeni uçmakta olduğu ortama bağlıdır. Uçak ıslak havadayken, bir raydan çıkıyor, olmadığında, yapmıyor. Gerçekten bu kadar basit.

Gökyüzünde aynı anda  iki uçağı gördüğünüzde, diğeri olmadığında neden uzun bir iz bıraktığını merak edebilirsiniz. Çünkü uçaklar farklı yüksekliklerde. Biri nemli havada, diğeri ise daha kuru koşullarda uçuyor. Olayın özet hali bu diyebiliriz.

 

  • Site İçi Yorumlar
Avatar
  • Berat2 ay önce
  • Hep merak ederdim 😀