Uçaklarda Frenleme Sistemi

Hava da biz fark etmesek de uçağın seyir hızı ses hızına yakındır. Peki koca tonluk bu dev kuş pistte nasıl duruyor?

Günümüzde modern uçakların iniş hızı yaklaşık 260 km\s ‘tir, ki buna birde ağırlığı kattığımız zaman durumun nasıl ciddi olduğu ortaya çıkıyor. Bu zorluklara karşı bir çok yöntemler, bir çok frenleme sistemleri geliştirildi.

 

Spoiler ve Speed Brake

 

Belki inişte rastlamışsınızdır, uçak tekeri yere koyduğunda kanatta birkaç tane kapakçık açılıyor, açılan kapaklara spoiler denir. Uçakların pistte kalabilmesi için ilk olarak kaldırma kuvvetini yok etmek lazım, bunu sağlayan ise spoilerdir. Uçak tekeri yere koyduğunda kanatta ki spoiler panelleri kalkarak kanatta ki kaldırma kuvvetini bozar ve bu sayede tekerleklerde bulunan frenler uçağı durdurabilirler. Spoilerlara speed brake adı verilir. Bunun sebebi ise yüksek hızlar da açıldığı içindir.

 

İniş Takımı Frenleme Sistemi

 

En önemli sistem diyebiliriz. Arabalarda ki disk sistemine benzer. Fakat uçaklarda disk sayısı arabalara göre daha fazladır. Çünkü bir disk üzerinden emilebilecek enerji bir otomobili durdurma­ya yeterken büyük bir uçağı durdurmak için bir diskten daha fazlası gereklidir. Frenleme sistemi koca tonluk uçağı indirmek için çok fazla yüke ve ısıya maruz kalırlar. Bu yüzden uçaklarda ısıyı dağıtmak amacıyla birçok tekerlek bulunur.

 

 

Motor Freni: Thrust Reverser

 

Uçak motorları havayı önden arkaya doğru iterek hız kazanırlar. Bu frenleme sisteminde ki amaç arkaya giden havanın yönünü değiştirerek uçağı durdurmak. Motordan geçen hava akışı, yönlendirici panellerin açılmasıyla yaklaşık 45°lik bir açıda ön tarafa yön­lendiriliyor. Motordan emilerek hızlandırılan havanın arkaya değil de öne doğru yönlendirilmesi sonucunda motorlar normalde uçağı iterek hızlandırırken artık yavaşlatıyor.

 

 

Pilotlar Uçağı Durdurmada Ne Gibi Rol Oynuyor?

 

Uçaklarda fren için 2 adet pedal bulunmaktadır. Sağ pedal sağ iniş takımındaki tekerlekleri frenliyor, sol pedal ise soldakileri. Ayrı­ca frenleme için pedalın ortasına değil üst kısmına basmanız gerekiyor. Sağ ve sol tekerleklere farklı frenleme yapmamızı sağlayan bu sisteme “differential braking” deniyor. Taksi esnasında dar çaplı dönüşlerde oldukça kullanışlı bir fonksiyon. Ama tabiki bununda otomatik tarafı var “Auto Brake”. Pilot biraz değerlendirme yaparak, pist uzunluğu, uçağın ağrılığı ve hava durumu  vs. konuları göze alarak  nasıl bir ivmeyle yavaşlamak istediğini seçiyor. Uçak ise yere inince otomatik olarak kontrollü bir frenleme yapıyor.

  • Site İçi Yorumlar